:: 250 godina u par reči

OSNOVNA ŠKOLA I GIMNAZIJA

“PETRO KUZMJAK” U RUSKOM KRSTURU,

ŠKOLA KOJA JE TOKOM 250 GODINA RAZVIJALA

OBRAZOVANJE I VASPITANJE NA RUSINSKOM JEZIKU

Ubrzo posle preseljenja u Bačku, odnosno u Ruski Krstur, Rusini su, u tesnoj vezi sa crkvenom opštinom, 1753. godine osnovali svoju školu, koja je na početku bila trivijalna, ali su se u njoj na rusinskom jeziku učili čitanje, pisanje, računanje i veronauka. Ovi podaci govore da je osnovna škola u Ruskom Krsturu prošla u svom veku više razdoblja: period konfesionalne škole od 1753. do 1888. godine, zatim komunalne od 1888. do 1899. i državne od 1899. do 1918. godine. Između dva svetska rata škola je bila državna. Posle 1944. godine, to je bila najpre četvororazredna osnovna škola, a kasnije, pedesetih godina – potpuna osmogodišnja škola, kakva je i danas.

Osnovni zadaci konfesionalne škole bili su obezbedjivanje kvalifikovanih učitelja i izgradnja nove školske zgrade sa novim učionicama za sve veći broj učenika, kao i obezbeđivanje sredstava za održavanje školske zgrade.U ovom periodu radili su takozvani privremeni učitelji.

Preko ideje o osnivanju Kapitalne škole (što je značilo povezivanje matice Rusina – Ruskog Krstura - sa drugim mestima gde žive Rusini u Bačkoj i Sremu) došlo je do reformisanja škole, u kojoj se najviše ističe rad tada najkvalifikovanijeg rusinskog učitelja Petra Kuzmjaka. U tom periodu iz krsturske škole se odlazilo u više narodne, građanske i više devojačke škole i gimnazije u Sombor, Novi Sad, Pečuj, i u učiteljske škole u Baju, Suboticu i Užgorod. Od 1899. do 1918. često su su menjali učitelji, ali bilo ih je i sve više. Nova zgrada škole završena je 1913. godine, a upravnik je Mihajlo Poljivka.

Najstariji sačuvan snimak školske zgrade iz XIX veka,

nalazila se u crkvenoj porti.

Ovde je stanovao i Petro Kuzmjak

Nakon osnivanja Kraljevine Jugoslavije formira se RUSINSKO NARODNO PROSVETNO DRUŠTVO, pod čijim patronatom se štampaju prvi udžbenici na rusinskom jeziku («Čitanka za treći razred» Mihajla Poljivke, 1920. i «Bukvar» ciji su autori Mihajlo Poljivka i o. Mihajlo Mudri, 1921.).

Od početka 20. veka, štampanjem «Idilskog venca» Havrijila Kosteljnika (1904.), njegove «Gramatike bačvansko-rusinskog jezika» (1923.), prve drame «Jeftajeva kći» (1927.), pojavom (sada već barda rusinske književnosti – takođe školskog učitelja) Mihajla Kovača i njegove pripovetke «Atamanov sin» (1927.), itd. sve do Drugog svetskog rata, stvaraju se generacije ove škole, koje će kasnije biti oslonac ne samo u osnovnom, već i u višem i visokom obrazovanju i vaspitanju.

Nakon oslobođenja 1945. godine, osnovna škola u Ruskom Krsturu nastavlja rad i, svojstveno tadašnjem vremenu, uključuje se u nastavu kao Narodna škola na rusinskom jeziku. U februaru 1945. otvorena je Državna realna gimnazija – prva gimnazija u istoriji Rusina. Gimnazija je radila do 1949. kada je transformisana u osnovnu školu, a 1970. godine gimnazija nastavlja rad.

Obrazovni centar «Petro Kuzmjak» osnovan je 1977. godine, a 1987. otvoren je novi, savremeno gradjen i uredjen objekat i stvoreni su uslovi za vaspitno – obrazovni rad na rusinskom jeziku, od osnovnog pa sve do pozivno-usmerenog vaspitanja i obrazovanja.

Današnja moderna Osnovna škola «Petro Kuzmjak» ima oko 530 učenika, dok gimnazija sa dva odeljenja na srpskom i jednim na rusinskom jeziku ima oko 250 učenika. U okviru škole uspešno funkcioniše i vrlo dobro opremljen srednjoškolski dom, kapaciteta 70 kreveta, sa savremeno opremljenom učeničkom kuhinjom, salom za fizičko vaspitanje i otvorenim sportskim terenima. U svim strukturama ima oko 83-je zaposlenih i svi oni rade na održavanju obrazovnog nivoa nastave, učestvuju u vannastavnim aktivnostima u vidu sekcija koje okupljaju decu posebnih sklonosti, posvećuju se problemima adolescenata i daljim usmerenjima učenika i brinu o osnovnim uslovima života i rada u školi.

Osnovnoškolsko obrazovanje, isključivo na rusinskom jeziku i do sada realizovano uglavnom za upisnike iz Ruskog Krstura, produžava se obrazovanjem u gimnaziji na srpskom i rusinskom jeziku, te pokazuje vrlo dobre rezultate, kako tokom školovanja, tako i pri upisu na fakultete. Talentovani učenici imaju iza sebe niz plasmana na raznim takmičenjima od opštinskih preko regionalnih, pa sve do pokrajinskih i republičkih.

Uspešnoj nastavi svakako doprinose i posebni kabineti za hemiju, biologiju, fiziku, muzičko, kao i kabinet za računarstvo i informatiku, opremljen sa 20 kompjutera.

Škola saradjuje sa raznim preduzećima, organizacijama, kao i resornim ministarstvima i sekretarijatima.

Zahvaljujući svom radu i celokupnom angažmanu, Obrazovni centar “Petro Kuzmjak” i članovi kolektiva koji rade u njemu dobili su priznanja kao što su Iskra kulture KPZ Vojvodine, Zlatna značka KPZ Srbije, nagrada “25. maj” Republike Srbije, Zraci kulture KPZ Opštine Kula itd., a takođe su dočekali i dvestapedesetu godišnjicu rada ove škole.

[nazad]